Er is nog veel onduidelijkheid over de verspreiding van endotoxinen vanuit veehouderijbedrijven en de gevolgen voor de gezondheid van omwonenden. “Een toetsingskader opstellen voor endotoxinen is voorlopig een brug te ver”, concludeert de POV op basis van een onafhankelijke en wetenschappelijke literatuurstudie uitgevoerd door OLFASCAN in samenwerking met het Vlaamse Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO).

De laatste jaren is de bezorgdheid omtrent risico’s voor de gezondheid van omwonenden van veehouderijbedrijven sterk toegenomen. Er zijn verschillende rapporten gepubliceerd. De bestaande onderzoeken resulteerden in tegenstrijdige conclusies, waardoor er tot op heden geen consensus bestaat over een relatie tussen emissies uit de veehouderij en de gezondheid van omwonenden.

Endotoxinen verbonden met mens & natuur

Kort gezegd zijn endotoxinen celwandresten van bepaalde groepen van bacteriën. Als deze organismen afsterven, komen de endotoxinen vrij. De endotoxinen binden zich aan stofdeeltjes of waterdruppels. Op deze manier kunnen endotoxinen zich verspreiden in de omgeving. Endotoxinen komen algemeen voor en zijn verbonden met mens & natuur en zijn niet enkel afkomstig van veehouderijbedrijven.

Hiaten in kennis, causaal verband niet aangetoond

Er is nog veel onduidelijk over de bron, verspreiding, rol en werking van endotoxinen én van fijnstofdeeltjes in combinatie met endotoxinen. Zo toont de literatuurstudie aan dat de endotoxineconcentraties in stallen en in de omgeving van veehouderijen sterk variëren. Onderzoek is nodig om hieruit een causaal verband af te leiden.

De Gezondheidsraad bevestigt dit: “Er zijn nog teveel hiaten. Onduidelijk is of er sprake is van een oorzakelijk verband. Daarvoor is het aantal kwalitatief goede onderzoeken te beperkt” (Gezondheidsraad, 2018).

Integrale benadering en gerichte aanpak

Wanneer de fijnstofconcentratie in de stal wordt verlaagd, heeft dit waarschijnlijk indirect als bijkomend effect dat het de endotoxinenconcentraties verlaagd. Dit sluit aan bij de integrale benadering om het stalklimaat van bestaande en nieuwe stallen te verbeteren. Het verbeteren van het klimaat in de stal heeft waarschijnlijk een positief effect voor de dieren die er leven, mensen die er werken en de directe omgeving. Het verbeteren van het stalklimaat is daarmee zinvoller dan het ontwikkelen van een nieuw toetsingskader voor endotoxinen. Voorkomen moet worden dat Nederland in de kramp van 'voorzorg' doorschiet in beleid. Maatwerk is de beste route met focus op integrale verbetering in combinatie met gerichte aanpak van enkele veehouderijlocaties waar sprake is van normoverschrijding.

Bron:

Bovenstaand bericht is tot stand gekomen n.a.v. het persbericht van de POV d.d. 31 mei 2018, op gebaseerd op een onafhankelijke wetenschappelijke literatuurstudie, welke financieel mogelijk is gemaakt door NVV, LTO-Noord Fondsen, ZLTO en LLTB.