Het stikstofdossier is verworden tot een gordiaanse knoop en voor vrijwel niemand meer te doorgronden. Aangezien er deze week weer flink wat nieuwe Kamerleden zijn geïnstalleerd die de ins en outs niet kennen, volgt hier een poging tot verduidelijking over een paar onderdelen.

Aan de hand van een metafoor, bij een bepaalde politieke partij populair tegenwoordig, een uitleg over de rekenkundige ondergrens (RKO)

U hebt 104 km/u gereden en bent geflitst. Dan ontvangt u een boetebeschikking en dient te betalen. Op de boete staat uw snelheid vermeld, namelijk de 104 km/u. In werkelijkheid reed u misschien wel 104,375612 km/u. Maar daar is de snelheidsmeter niet op geijkt, deze kan slechts in hele kilometers weergeven. De zogenaamde meetdetectielimiet. Een feitelijk wiskundige zaak. Dat is in deze metafoor de RKO. Op uw boete staat het bedrag dat u moet betalen echter berekend als 1 km/u te hard na een correctie van 3 km/u. Deze correctie wordt toegepast om te voorkomen dat een bestuurder niet meer op de weg let, maar op de snelheidsmeter in de auto let. Deze correctie is te vergelijken met een drempelwaarde die politiek wordt vastgesteld.

Om de absurditeit van het stikstofdossier nog duidelijker te maken dient vermeldt te worden dat in de metafoor de snelheidsmeter geijkt is. In de werkelijkheid bij vergunningverlening wordt echter gebruikt gemaakt van een rekenmodel. Dit rekenmodel kent afwijkingen van meer dan 100%. De snelheidsovertreding van 104 km/u, had dus geflitst kunnen zijn terwijl u stapvoets in de file reed.

De afdeling advisering van de Raad van State gaf een negatief advies over de invoering van deze RKO. Hierbij ging ze voorbij aan haar eigen regels en liet ze zien de Europese vogel en habitat richtlijn (VHR) niet goed te begrijpen.

De afdeling advisering mag geen wetenschappelijke beoordeling geven, iets dat ze in het advies uitdrukkelijk wel doet. Ze gaat lijnrecht in tegen de laatste stand van de wetenschap, zoals ingebracht door minister Wiersma via prof. Dr. Petersen. En ook nog eens bevestigt door het PBL.

Daarnaast wordt de RKO gebruikt binnen AERIUS bij vergunningverlening voor een individueel project. Dat gebeurt op basis van artikel 6 lid 3 van de VHR. In haar advies koppelde de afdeling advisering er echter ook een voorwaarde aan om eerst robuuste natuurherstelmaatregelen te nemen. Dat valt echter onder artikel 6 lid 3 en past niet bij de beoordeling van een individueel project. In dat artikel staat omschreven dat het de taak van de overheid is om de totale hoeveelheid emissie op een niveau te houden die een verslechtering van de natuur voorkomt. Als wetenschappelijk vaststaat dat onder de 1 mol niet aan een individuele bron toe te wijzen is, geldt dat ongeacht de staat van de natuur, en dient er vergund te worden. De RVS haalt hier de zaken door elkaar.

Om de totale emissie in de gaten te houden is er al een Europese richtlijn, de NEC. Daarin staat het nationale emissieplafond voor een heleboel verschillende soorten emissie. Waaronder ook stikstof. Nederland zit ruimschoots onder dit plafond.

Daarnaast is het nog opmerkelijk dat de afdeling advies van de RVS, geen rekening houdt met de juridische praktijk in andere landen. De hoogste Duitse bestuursrechter heeft de RKO vastgesteld op 21 mol. De Duitse rechter stelde verder dat de beoordeling niet kan afhangen van stikstofdepositie die niet gemeten kan worden en dat het voorzorgsprincipe geen nul-risico vereist. (Wouter de Heij, 2025)

De Duitse rechter oordeelt op basis van dezelfde Europese richtlijn en deze uitspraak had de afdeling advisering op zijn minst moeten betrekken en niet mogen negeren.

In de mythe van de gordiaanse knoop was er een duidelijke oplossing.

Die is er bij dit stikstofverhaal ook. Voer de wetenschappelijke RKO in op 1mol en zet dan ook nog een politieke drempelwaarde op 21 mol, dat is wetenschappelijk verantwoordt en juridisch in Europa al hard gemaakt.

Wie dat niet wil, houdt blijkbaar liever de mythe rond stikstof in stand.